De Electronische Nieuwsbrief: verschijnt 11 x per jaar. Met korte berichten over actuele onderwerpen van kerk en samenleving. Aanmelding

Electronische Nieuwsbrief 5:6, augustus 2010

Liturgische studiedag 2010: De kerk als huis van God

Het is de gewoonste zaak van de wereld dat toeristen een kerk binnenlopen om de ruimte te bewonderen. Helaas is dit in onze tijd vaak een ongetraind aankijken: men weet niet wat men ziet. Zelfs menig gelovige heeft maar weinig besef van de betekenis van het kerkgebouw, en door dit gebrek aan kennis laat men veel vruchten van de viering liggen. Hier wil het CPS iets aan doen en daarom staat onze jaarlijkse liturgiedag in het teken van de kerkelijke architectuur en inrichting. Op zaterdag 11 december zal vicaris drs. J. te Velde (bisdom Groningen-Leeuwarden) ons inleiden in het thema, De kerk als huis van God. Vicaris te Velde, zeer ervaren in het parochiepastoraat en auteur van Bidden naar het oosten, gebedsrichting in spiritualiteit en liturgie (Valkhof Pers, 2010) zal de spirituele betekenis van het kerkgebouw belichten aan de hand van de orde van dienst voor een kerkwijding, de toediening van sacramenten en vieringen in het liturgisch jaar.

De studiedag, van 9.30 tot 13.00 uur in Klooster Berchmanianum te Nijmegen, is bedoeld voor alle belangstellenden en kan goed dienen als opfrisser voor liturgische werkgroepen, pastores en vrijwilligers. Zoals gewoonlijk wordt de bijeenkomst afgerond met een korte gebedsviering en lunch. Opgeven kan via onze website.

Electronische Nieuwsbrief 5:5, juni 2010

Hoe bouw je een gemeenschap op?
Welke rollen hebben we, als verantwoordelijken voor een gefuseerde parochie, ten opzichte van elkaar en hoe kunnen we elkaar inspireren, stimuleren en faciliteren? Met andere woorden, hoe wordt de nieuwe parochie een echte gemeenschap?
Deze vraag houdt veel parochies bezig. In dit verband denken we meteen aan twee recente boeken die dienstig kunnen zijn.
In Parochie in beweging, door Petra Stassen en Ad van de Helm (Abdij van Berne, Heeswijk, 2010) wordt de bestuurlijke kant van de nieuwe parochie uitvoerig in kaart gebracht, maar dan met veel aandacht voor de geestelijke ontwikkeling van de parochie. Sterker nog, het besturen zelf wordt gezien als een spirituele bezigheid. “In dit boek staat het perspectief van dienstbaarheid voorop.”
Het tweede boek is geschreven door Jean Vanier, medestichter van gemeenschappen voor mensen met verstandelijke handicaps, hun familie en vrienden. In Tien stappen naar gemeenschap, belicht de schrijver de vaak pijnlijke en toch wonderlijke kant van gemeenschapswording. De korte hoofdstukken gaan in op doelgerichtheid, sympathie en empathie, vergeving, geduld, wederzijds vertrouwen en meer. We kunnen ons goed voorstellen dat een parochiebestuur één hoofdstuk per vergadering voor zijn rekening neemt: spirituele voeding voor parochies in beweging! (Om te bestellen: info@kcv-net.nl.)

Electronische Nieuwsbrief 5:4, mei 2010

De Bijbel verkennen met de hulp van de kunsten

Uit de Heilige Schrift putten we wijsheid die ons bevrijden zal (2 Timoteüs 3,15), en toch hebben we vaak een duw nodig om meer vertrouwd te worden met de Bijbel. Heel wat recente publicaties kunnen ons daarbij behulpzaam zijn. Ze verbinden de kernverhalen van de Bijbel met voorstellingen uit de kunst. We stellen er twee aan u voor die de parochiecatechese goed zouden kunnen dienen.

De 300 belangrijkste scènes in de christelijke kunst (Davidsfonds, Leuven 2009) toont de bijbelse hoofdthema’s aan de hand van afbeeldingen van fresco’s, mozaïeken, sculpturen, schilderijen, tapijten enzovoort. Net als in een kinderbijbel maakt men hier snel kennis met de Bijbel als geheel. Naast elke afbeelding worden de betreffende teksten geciteerd en wordt het kunstwerk geïnterpreteerd. Hoewel het boek in eerste instantie bedoeld is voor kathedraal- en museumbezoekers die “geen flauw idee hebben van wat ze voor zich zien”, is het ook zeer geschikt voor gevorderde gelovigen die hiermee een nieuwe kijk willen krijgen op de christelijke kunst en op de Bijbel. De afbeeldingen zijn fraai en goed gekozen.

Hetzelfde geldt voor De Bijbel cultureel: De Bijbel in de kunsten van de twintigste eeuw (Meinema, Zoetermeer 2009). Opnieuw worden kunstwerken in verband gebracht met kernverhalen uit de Bijbel, maar nu gaat het om 67 bijbelse trefwoorden die behandeld worden in de beeldende kunst, maar ook in de film, het theater, de muziek en de literatuur.  Bij elke hoofdstuk vindt men een samenvatting van het achterliggende Bijbelverhaal, gevolgd door de presentatie van een kunstwerk, voorbeelden uit andere kunstgenres en een essay.

Meer dan naslagwerken alleen, zijn dit twee praktische boeken die inzetbaar zijn bij de volwassencatechese. Een catecheet zou een of meerdere avonden kunnen opzetten rondom enkele hoogtepunten uit de Bijbel. Na samen de bijbeltekst te hebben gelezen, bekijken of beluisteren de deelnemers hoe dit thema in de kunst wordt verwoord. Zo’n prima thema nodigt uit tot geloofsgesprek.

Electronische Nieuwsbrief 5:3, april 2010

Waar staan we voor?
Terwijl in Europa de crisis rond seksueel misbruik in de Kerk nu pas uitbreekt, kwam de eerste ronde meldingen in Amerika 25 jaar geleden. Nog steeds kan ik het verdriet voelen, van de dag dat de radio berichtte over de arrestatie van een priester van mijn eigen parochie. Na arrestaties in verschillende bisdommen en veel negatieve publiciteit, leek het erop dat de kerkelijke verantwoordelijken goed bezig waren in hun aanpak van de problemen. Helaas werd het in 2002 duidelijk, bij de tweede golf meldingen van misbruik, dat onze herders tekort geschoten waren. Ze waren lang niet ver genoeg gegaan met hun eerdere maatregelen, hervorming en spijtbetoon. Niet alle bisdommen waren even open en consequent in hun aanpak. Ingrepen kwamen meestal als antwoord op aanklachten vanuit de media en niet op eigen initiatief. De overmatige bezorgdheid om de Kerk gezichtsverlies te sparen had als gevolg dat de Kerk later veel meer gezichtsverlies zou lijden, in de vorm van arrestaties, gigantische rechtzaken en failliete bisdommen. Pas in 2002, met de Dallas Charter voor het beschermen van kinderen werd het probleem consequent aangepakt. En nog steeds is het de vraag, of de ingreep genoeg is geweest.
En nu is de Kerk in Europa aan de beurt. Ik hoop dat de fouten die in Amerika gemaakt zijn, niet in Europa herhaald zullen worden. In het tijdschrift America (12 april 2010) zet Thomas Reese s.j. ze op een rij: de onderschatting van de grootte van het probleem, de pers en de samenleving de schuld geven, geheimhouding, in de weg staan van justitie, bunkervorming en hopen dat het probleem vanzelf over zal waaien.  Dit zijn, volgens Reese, strategieën die gedoemd zijn te falen.
De Kerk verkondigt aan de wereld hoge idealen. De wereld draait nu die woorden om: stellen die idealen iets voor? Ons omgaan met deze crisis zal veelzeggend zijn.

Electronische Nieuwsbrief 5:2, maart 2010

De rol van de Kerk in de samenleving

Twee nieuwe boeken hebben een belangrijke vraag aan de orde gesteld: Wat is de juiste rol van de Kerk in de moderne, seculiere, democratische samenleving? Volgens James Kennedy, auteur van Stad op een berg, zou de Kerk een “contrasterende gemeenschap” moeten zijn. Zij moet maatschappelijk geëngageerd zijn, maar ook een lichtend voorbeeld geven aan de wereld. Godsdienstsocioloog Gerard Dekker vindt die stelling “te idealistisch”. Naar zijn mening, uiteengezet in Heeft de kerk zich overleefd?, hebben de kerken het maatschappelijke werk benadrukt ten koste van de kerntaak, de verkondiging van het evangelie (zie Trouw, 2-2-2010). Geen overbodige vragen, zeker niet in verkiezingstijd. Gelukkig krijgt de discussie een vervolg. Op 10 maart vindt in Deurne de Interdiocesane bijeenkomst over de rol van de Kerk plaats, gesponsord door de bisdommen Den Bosch en Groningen-Leeuwarden. Aan het woord zijn mr. dr. Ton Rombouts, burgemeester van Den Bosch en mgr. dr. Gerard de Korte, bisschop van Groningen-Leeuwarden.

Spiritualiteitsdag over Dietrich Bonhoeffer

Wat betekent een “leven in verantwoordelijkheid” voor de christen? De woorden en daden van de Duitse theoloog en verzetsman Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) geven een uitdagend en inspirerend antwoord op die vraag. Van dit getuigenis, verwoord in brieven en gedichten vanuit de gevangenis, nemen wij kennis op de Spiritualiteitsdag van het CPS. Inleider is oud-deken en Bonhoeffer-kenner Henk Janssen ofm. Alle belangstellenden zijn welkom: zaterdag 13 maart, 09.30-13.00 uur, Klooster Berchmanianum te Nijmegen. De ochtend wordt afgerond met een gebedsmoment en lunch. Opgeven.

Life Teen

Parochies willen graag iets bieden aan hun tieners maar staan vaak met lege handen. Life Teen is een sterk project uit Amerika dat sinds enkele jaren vaste voet heeft gekregen in Nederland. Het laat jongeren de spannende en uitdagende kant van het geloof zien. Van 19 t/m 21 maart biedt Life Teen een trainingconferentie aan in Kerkrade. Voor meer informatie: www.lifeteenroermond.nl. 

Electronische Nieuwsbrief 5:1, februari 2010

Spiritualiteitsdag: Bonhoeffers voorbeeld van engagement
Volgens de Duitse theoloog en verzetsman Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) leer je pas geloven als je midden in de aardsheid van dit leven staat, als je een ‘leven in verantwoordelijkheid’ leidt. De betekenis daarvan liet Bonhoeffer zien in zijn eigen leven.
Zijn verzet tegen Hitler en zijn inzet om Joden te redden hebben hem zijn vrijheid en leven gekost. Tot de dag van vandaag vormen zijn brieven vanuit de gevangenis een uitdagende inspiratiebron voor christenen. Reden genoeg dus om onze jaarlijkse spiritualiteitsdag te plaatsen in het teken van zijn gedachtegoed. 
Op zaterdag 13 maart 2010 (09.30-13.00, Klooster Berchmanianum te Nijmegen) proberen wij aan de hand van Bonhoeffers brieven te ontdekken wat hij ons te zeggen heeft over een leven in verantwoordelijkheid voor het aangezicht van God, over verzet tegen onrecht en overgave aan God. Inleider is oud-deken en Bonhoeffer-kenner Henk Janssen ofm. Alle belangstellenden zijn welkom. Informatie en aanmelding: op onze website.

Pastoraal congres 2010: Wie inspireert de parochie?
Van harte aanbevolen: het Pastoraal congres 2010, van 14 t/m 16 maart 2010 in Helvoirt. Sprekers zijn onder meer bisschop De Korte (Groningen-Leeuwarden) en prof. dr. Jozef Wissink, hoogleraar praktische theologie. Het congres is bedoeld voor allen die werkzaam zijn in de pastoraal of daartoe in opleiding zijn: priesters, diakens, pastoraal werk(st)ers, categoriale zielzorgers, catecheten en leden van pastoraatsgroepen. In verband met het onderwerp worden de pastorale beroepskrachten uitgenodigd om ook parochianen mee te nemen, om zo samen inspiratie op te doen om het geestelijke leven in de parochie nieuwe impulsen te kunnen geven. Een bijzonder fraai thema voor een congres dat altijd met een sterk programma komt. Opgeven kan hier.

Electronische Nieuwsbrief 4:9, december 2009

Kernachtig denken hoort bij dialoog
De oecumenische dialoog wordt vruchtbaar waar men durft te zeggen waar het om gaat in de eigen geloofstraditie en waar men mee worstelt. Alleen dan zijn de betrokken partijen in staat om van elkaar te leren. Dit “uit het hart spreken”kenmerkte de uitwisseling tussen rooms-katholieken en vertegenwoordigers van de Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten (VPE) op 26 november 2009 te Amersfoort. Lezingen van Huib Zegwaart van de Azusa theologische hogeschool en Tim Schilling van het Centrum voor Parochiespiritualiteit zetten de discussie op de rails. Onderwerp van gesprek was het hoofdstuk over christelijke vorming en discipelschap, uit het onlangs door het Vaticaan gepubliceerde dialoograpport "On Becoming a Christian".
H. Zegwaart van de VPE sprak zijn zorg uit over de geloofsoverdracht aan de volgende generaties in de pinksterbeweging. Terwijl de jonge pinkstergemeenten wereldwijd veel succes hebben met de “horizontale” geloofsoverdracht – gericht aan generatiegenoten – moeten de jonge pinksterkerken nog veel leren over de “verticale” geloofsoverdracht aan de volgende generaties. Volgens Zegwaart zouden de pinksterkerken veel van de Katholieke Kerk kunnen leren, want die heeft “eeuwen ervaring op dit terrein.”
Van zijn kant sprak Schilling zijn bewondering uit voor de heldere, kernachtige geloofsverkondiging vanuit de pinksterbeweging. Het belang van een persoonlijke relatie met Christus wordt goed beseft en meegedeeld. Schilling maakt zich zorgen over het bloeiende “ietsisme” binnen de Katholieke Kerk van Nederland. Volgens God in Nederland 2006 zijn maar 27% van de katholieke kerkleden in Nederland “theïsten”, mensen die vinden dat er een God is die zich met ieder mens persoonlijk bezighoudt. Vijfenvijftig procent van de kerkleden zijn “ietsisten”: ze vinden dat er iets moet zijn als een hogere macht die het leven beheerst. Zeventien procent zijn agnosten. ”Het wonderlijke is dat het publiceren van deze bevinding helemaal geen opwinding heeft geleverd binnen de Kerk.”Dat zoveel katholieken niet overtuigd zijn dat God aanwezig is en direct betrokken bij het geleefde leven, ziet Schilling als hét grootste probleem waar de Kerk voor staat.
Voor een volledig verslag van deze bijeenkomst zie www.stucom.nl.

Electronische Nieuwsbrief 4:8, oktober 2009

Reorganisatie parochie raakt aan kern van onze identiteit
Eén ding is duidelijk: onze studiedag over de toekomst van de parochie (3 oktober 09) roept fundamentele vragen op over wie we zijn als kerk en hoe we te werk moeten gaan. Na de presentatie van Gérard Martens (projectleider aartsbisdom Utrecht) kwam meteen een pittige discussie op gang. Frustraties werden geuit over besluiten die ver van de parochie worden genomen; of over processen die zonder consultatie worden opgelegd aan de locale gemeenschap. Sommigen waren teleurgesteld dat wat opgebouwd werd in de afgelopen decennia, ineens afgebroken moest worden vanwege een fusie en de installatie van een nieuw pastoraal team. De legitieme zelfstandigheid van de parochie werd aangetast, vond een deelnemer. Alles draait om geld, vond een andere. “Waar blijft de leiderschapsrol voor vrouwen?” vroeg een derde zich af.
Parochianen die al veel eerder het fusieproces hadden meegemaakt vonden het uiteindelijk meevallen. “Het wendt, en je krijgt vooral toch te maken met dezelfde medegelovigen als vroeger.” Sommigen vonden de ingreep van de bisschop nodig en welkom. “Je moet wel iets doen opdat de eucharistie regelmatig gevierd kan worden, en feitelijk is menige parochie financieel niet in staat om zelfstandig te blijven.” “Samenwerking hoort ook gewoon bij ons kerk zijn en soms zoekt een parochie te veel zijn eigen weg op.”
Gérard Martens herkende de vragen en spanningen vanuit zijn coördinerende rol in Utrecht noordwest. Zijn standpunt was nuchter en optimistisch. Verandering is onafwendbaar. Men kan hopen dat bepaalde besluiten teruggedraaid worden, maar die hoop zal hoogst waarschijnlijk teleurgesteld worden. Beter dan om de eigen energie te investeren in wat wel vruchtbaar kan zijn. Zie de kansen onder ogen en verwelkom nieuwe partners. Bid samen. Leer van elkaar en van bijbelse voorbeelden. Grijp de kans om nieuwe initiatieven uit te proberen.
Diegenen die een gegarandeerd actieplan hadden gewenst voor de geestelijke eenwording van de nieuwe parochie, waren teleurgesteld. Maar zo’n discussie laat je tenminste zien wat op het spel staat bij parochiefusies, en hoe nodig de dialoog is.

Electronische Nieuwsbrief 4:7, september 2009

Ankerpunten van een vernieuwde catechese
Vorige week presenteerden mgr. de Jong en het Officium Catecheticum de nieuwe Oriëntatietekst voor de parochiecatechese. Geschreven vanuit een besef van “urgentie”, wil het document nieuwe zuurstof geven aan de parochiecatechese en daagt het alle catechetische verantwoordelijken uit om “de catechese van binnenuit te vernieuwen.”
Wat zouden de ankerpunten moeten zijn van deze vernieuwde catechese?
1. Christus is de initiator en de weg. “Christus staat aan het begin van elke geloofsweg, die een permanent ingeleid worden, ontvangen, verdiepen en opnieuw vangen is van Christus.”
2. De catechese is een proces van permanent initiëren. Dit proces raakt aan alle aspecten van ons leven. “Initiatie is dus niet enkel een kwestie van leren. Het gaat om het geheel van kennen, voelen, bidden en handelen.”
3. De geloofsgemeenschap bevordert dit initiëren door al haar activiteiten. De initiatie krijgt vorm niet alleen in de structurele catechese, maar ook in de liturgie, waar Christus ontmoet en gevierd wordt, en in de diaconie, waar de dienende Christus zichtbaar wordt.
4. Bij deze initiatie hoort een doorgaande dialoog tussen het leven van het individu en de levende traditie van de Bijbel en het leergezag.
5. De catechese is een dienst aan de wereld. “Als gelovigen leven we van harte in deze wereld…. Christus kondigt het Rijk Gods aan. Dit Rijk is de vervulling van de mens. Daarom is catechese een dienst aan de mensen in hun zoektocht naar een zinvol en gelukkig bestaan…”
Deze frisse tekst biedt naast oriëntatie ook inspiratie aan de lezer. Hij is te bestellen bij het Secretariaat RKK, tel. 030-2326909, e-mail: bestel@rkk.nl.

Electronische Nieuwsbrief 4:6, augustus 2009

De toekomst van de parochie: reorganisatie én spiritualiteit
Gezien de vermindering van mankracht, heeft de huidige parochie behoefte aan vernieuwing en reorganisatie. Maar de noodzakelijke reorganisatie biedt ook kansen voor de spirituele groei van de parochie als gemeenschap. Ziehier het thema van de aanstaande studiedag van het CPS, zaterdag 3 oktober in Nijmegen. Inleider is Gérard Martens van het aartsbisdom Utrecht, projectleider voor de samenvoeging van de parochies in Utrecht noordwest. Aan de hand van zijn ervaring gaan we op zoek naar de mogelijkheden voor groei in deze roerende tijden. De studiedag (9.30 u – 14.00 u, inclusief lunch) vindt plaats in Klooster Berchmanianum, Houtlaan 4 te Nijmegen, en kost 25,- euro. Opgeven kan via onze website.

Electronische Nieuwsbrief 4:5, juni 2009

Spiritueel op stap
De opening van het nieuwe Willibrorduswandelpad van Alkmaar naar Utrecht is maar één teken dat wandelen en geestelijke bezinning goed samen gaan. Hieronder enkele recente uitgaven die de zomerse bezinning kunnen bevorderen.
•    Warmlopen voor je geloof: Deze vrucht van het project “Bezinning in dialoog” reikt een methode aan waardoor geloof ter sprake kan komen tijdens een gezamenlijke wandeling. 
•    Spirituele uitstapjes in het land tussen Rijn en Maas: Een praktische gids waarin de het religieuze karakter van de regio wordt beklemtoond.
•    Pelgrimswandelingen in Limburg: Zestien rondwandelingen van de Stichting Pelgrimswegen en Voetpaden.
•    Grote stilte atlas van Nederland: Bestemmingen waar de sereniteit wordt gekoesterd en bewaakt.
•    Wandelgids Spaanse St. Jacobsroute: De ANWB heeft zijn gids voor de pelgrimsroute naar Santiago de Compostella net vernieuwd.
Vaya con dios!

Electronische Nieuwsbrief 4:4, mei 2009

Wie wil heilig worden?
Eigenlijk hoor je er weinig over in de parochies, heilig worden. Waarschijnlijk heeft het met dat woord te maken, “heilig”, dat zo vroom en ouderwets klinkt. Heilig zijn past bij “heiligen” en “heilige bonen”, niet bij gewone typen zoals wij! En toch is dit de roeping van de christen. “Wees heilig, want ik ben heilig” (1 Petrus 1,15-16; Lumen gentium 40). Op zich zouden onze parochies leerscholen moeten zijn in heiligwording. In veel opzichten zijn ze dat ook, en toch valt er veel te winnen, lijkt mij, door het concept van heiligheid af te stoffen. Kijken wij naar de relatie tussen heiligheid en eigenheid. Men heeft vaak het idee dat heiligheid bereikt wordt door conform te zijn aan een bestaand levenspatroon, maar dat is alleen gedeeltelijk waar. De navolging van Christus vraagt niet dat wij Hem precies nadoen tot aan de sandalen toe, maar dat we leven in communio met Hem (vgl. Johannes 15,1-17). De heiligen zijn voorbeelden die laten zien dat God de oorsprong en voltrekker is van de levensvruchtbaarheid, niet in het voorschrijven van hoe precies het gedaan moet worden. Elke persoon is geroepen om de heilige te zijn van zijn eigen omstandigheden: de heilige helpende hand van de buurtsuper, de heilige moederrechter van de kinderruzies, de heilige ambtenaar die altijd een oor heeft voor de klagende burger. Misschien zijn ze nog niet in de canon te vinden, maar gelukkig laten deze hedendaagse heiligen ons de haalbaarheid van de heiligheid zien. Pinksteren is weer ophanden: weer stellen we ons open voor het neerdalen van de heilige Geest. Wind en vuur zijn misschien de bekendste beelden, maar laten we ook niet vergeten dat de Geest ook als water komt om de zaden van het Woord in ons te doen ontkiemen. De bollenvelden van april waren wel mooi, maar ik verheug me nog meer op de bloei die komen gaat!
Zalig Pinksteren!

Electronische Nieuwsbrief 4:3, maart 2009

De catecheet als bemiddelaar
Kort geleden nam ik deel aan de catechesebeurs van het Officium Catecheticum in Eindhoven. Daar werd een rijkdom aan materiaal gepresenteerd, waaronder twee nieuwe uitgaven. Zie www.parochiecatechese.nl. Hoe belangrijk en onmisbaar goed materiaal ook is, achteraf bleef ik met mijn gedachten vooral bij de persoonlijke kant van de catechese.
“In zich is de catecheet een bemiddelaar,” leest het Algemeen directorium voor de catechese, 156. Hij of zij “bevordert de communicatie tussen de mensen en het mysterie van God, tussen de mensen onderling en tussen hen en de gemeenschap”. De catecheet richt zich dus niet alleen op het overdragen van kennis, maar vooral op de wederzijdse toenadering van God en de mensen. Dit vraagt om aandacht voor de eigen groei in geloof, diepgaand respect voor zoekende mensen, geduld en wijsheid, en alertheid bij de aansporingen van de heilige Geest.
In die zin is het verhaal van de roeping van Samuël (1 Samuël 3,1-18) leerzaam voor de catechese. De jonge Samuël, die door de Heer geroepen wordt, kan de roeping niet plaatsen, want “een woord van de Heer was hem nog nooit openbaard”. In het begin weet de priester Eli ook niet wat er aan de hand is. Uiteindelijk wordt het de geleerde en meer ervaren Eli duidelijk dat God een speciale zending in petto heeft voor Samuël. Hij weet ook aan hem het juiste antwoord te geven: “Spreek, Heer, uw dienaar luistert.”
De persoonlijke verstandhouding tussen de catecheet en de catechisant is dus van grote betekenis, en de catecheet doet verstandig om stil te staan bij zijn eigen manier van begeleiding. Wordt daar ruimte gemaakt voor de levenservaring van de participanten én voor Diegene die spreekt door de Schrift en de Traditie?
Denk aan dat favoriete onderwijzer van vroeger: hoe heeft die u geraakt en verder gebracht in uw leven? En denk vooral aan het voorbeeld van Christus, de éne “Leraar” (vgl. Matteüs 23,10). Hij betoonde zich als een geduldige en trouwe vriend; hij prikkelde met geschikte vragen; hij leerde bidden. Sterker nog, “heel zijn leven was een voortdurend onderricht” (Algemeen directorium, 137).

Electronische Nieuwsbrief 4:2, februari 2009

Parochie als supporter van de katholieke school, en andersom
In menige katholieke school die vroeger een sterke band had met de parochie, is die relatie minimaal geworden. Terwijl de parochie met de uitdagingen rond haar eigen voortbestaan worstelt, is de katholieke school haar eigen weg gegaan. De teruggelopen vraag naar een katholieke opvoeding heeft de uitholling van de identiteit van de school als gevolg gehad. Erg jammer voor de ouders die gekozen hebben voor de katholieke school juist omdat ze “katholiek” is.
Toch liggen er nu kansen om de identiteit van de katholieke school te versterken, en hier kan de parochie en rol in spelen. Steeds meer staan katholieke scholen onder druk om werk te maken van hun identiteit. In de afgelopen jaren is de vraag aan de orde gesteld niet alleen door belanghebbende ouders, maar ook door de Nederlandse bisschoppen (zie hun beleidsnota "Bezield en zelfbewust") en de Nederlandse overheid (zie de uitspraak van minister Van der Hoeven in 2005: “Een school waarop alleen op de gevel… nog ‘RK’ staat maar dan ook niets meer met de rooms-katholieke waarden doet, moeten we eigenlijk niet willen. Die heeft geen identiteit en dus geen meerwaarde op het Openbare Onderwijs”).
Dit lijkt ons een situatie waar parochie en school allebei gebaat zijn bij samenwerking. De parochie kan de school helpen om een meer betekenisvolle inhoud te geven aan haar identiteit en de school kan de parochie helpen door meer aandacht te besteden aan wat de parochie en Kerk te bieden hebben.
Hoe komt zo’n constructieve samenwerking tot stand? Het initiatief tot samenwerking kan van beide kanten komen, maar bijzonder belangrijk zijn de schoolouders die ook actief zijn in de parochie. Door hun dubbele betrokkenheid zijn ze gevoelig voor de belangen van de beide partijen. Van haar kant kan de parochie de school steunen door het aanleveren van ideeën en expertise (geloofscommunicatie, catechese, kennisoverdracht vanuit de traditie), het beschikbaar stellen van het kerkgebouw en materiaal, en vooral het laten zien hoe geloof een centrale plaats in mag nemen in het mensenleven. Op haar beurt kan de school de parochie dienen door de activiteiten van de parochie bekend te maken en door een omgeving te bieden, naast thuis en kerk, waar de kwestie van geloof nadrukkelijk aan de orde is.

Electronische Nieuwsbrief 4:1, januari 2009

Met Job de ultieme vragen stellen in de veertigdagentijd
“Weet gij waar de wind geboren wordt?” (Job 37,16) In het bijbelboek Job kijken we als in de spiegel van ons eigen leven en onze vragen: over onszelf, over goed en kwaad, over God. De vraag wie de mensen denken dat God eigenlijk is, komt er indringend aan de orde. Ze doet ons stilstaan bij Jobs godsbeeld én het onze. Ziehier het thema van onze spiritualiteitsdag, zaterdag 7 maart (09.30u-13.30u; 15,- euro inclusief lunch) op klooster Brakkenstein te Nijmegen.
Inleider is Wim Beuken SJ, emeritus hoogleraar Oude Testament (Amsterdam, Nijmegen, Leuven, Rome). Hij zal ons letterlijk leren lezen in het Boek Job. Wij nodigen u van harte uit om deze unieke dag mee te maken.
 
Parochiedag in het teken van communicatie
Een mooi terugkerend aanbod voor parochies is de jaarlijkse (gratis!) parochiedag van de KRO. Afgelopen zaterdag namen 400+ parochianen, vertegenwoordigers van 180 parochies, deel aan de vijfde uitvoering. Deze keer ging het over kerkelijke communicatie, met aandacht voor vragen als, Hoe houden wij contact met onze achterban en hoe bereiken we de mensen buiten de muren van de kerk? Vier voorbeeldprojecten stonden in de schijnwerpers: Kerktelevisie Limburg, het Rotterdamse parochieblad Fier, de website Katholiek Eindhoven en de winnaar, uit ‘Parochie van het Jaar’ Zuidwest–Salland. Dit samenwerkingsverband van elf parochies slaagt erin de krachten te bundelen en de plaatselijke identiteit te behouden door middel van een website en het gezamenlijke parochieblad 't Zout. Proficiat!
Naaste het kennismaken met deze projecten kon men ook deelnemen aan meerdere workshops. Zeer de moeite waard was de workshop over het maken van een goede website. We keken samen naar veel parochiesites. Vaak voorkomende problemen waren: geen duidelijk doel; te veel klikken nodig om bij de juiste informatie te komen; een saaie, statische uitrusting. Tips vindt u op www.kerkophetweb.nl.

Electronische Nieuwsbrief 3:11, december 2008

Talenten in de Kerk
Onlangs kwam ik in contact met een nadenkende, welbespraakte student van de middelbare school tijdens twee activiteiten van het CPS. Na afloop van de cursus vroeg ik naar zijn plannen voor de toekomst. Ik wist dat een opleiding theologie tot de mogelijkheden behoorde. En inderdaad, daar denkt hij nog steeds aan. Het enige is, zei hij, dat je daar zo weinig mee kunt: hoe ga je je brood verdienen met theologie op je CV staan?
Geen irrelevante vraag in een tijd wanneer pastorale werkers en theologische medewerkers hun baan kwijtraken dankzij budgettekorten en diocesane reorganisatie. Bovendien wordt het leven als priester of religieuze door velen gezien als een brug te ver.
Een lastige paradox is het. Terwijl onze behoefte aan bekwame medewerkers in het pastoraat overduidelijk is, worden opleidingstrajecten om meerdere redenen opgeheven (zie Duc in Altum en de  in diakenopleidingUtrecht) en lopen wij het risico dat ervaren kerkmedewerkers uit geldnood in andere sectoren moeten gaan werken (denk aan de medewerkers van de opgeheven dekenaten en aan pastores die geen plek zullen vinden in de nieuwe parochieverbanden).
Het is een veelzijdig probleem, dat de zorgvuldige aandacht vraagt van de bisschoppen en alle gelovigen. We moeten er samen werk van maken. “Ik zeg jullie: kijk eens goed naar de velden, ze staan wit, rijp voor de oogst” (Johannes 4,35). Het CPS levert graag een bijdrage aan deze discussie, met een toekomstige bezinning rond ‘roeping’ in het komende werkjaar.

Electronische Nieuwsbrief 3:10 november 2008

Geloof op de universiteit
Het verdwijnen van ‘Katholiek’ uit de naam van de Nijmeegse Universiteit hoeft niet te betekenen dat het geloof uit dat milieu verdwenen is. Kort geleden kwamen we in contact met LIFT, een jongerenvereniging, opgericht in 2001, die veel studenten aanspreekt. ‘LIFT’ betekent ‘Living In Faith Together’. Het is begonnen door een aantal jongeren van de Maria Geboorteparochie met als doel jongeren dichter bij God te brengen en samen het katholieke geloof te beleven en uit te dragen. De activiteiten van LIFT hebben een maandelijkse structuur. Op elke eerste donderdagavond van de maand komen de (vooral) twintigers bij elkaar voor een discussie op basis van een toespraak en enkele ‘pittige’ stellingen. LIFT heeft een eigen gezellige vergaderruimte (goed verstopt onder de kerk!) met vele zitbanken, een bar en een presentatieplek voor de spreker. Op de tweede woensdag van de maand komen de betrokkenen samen voor een jongerenmis. Op de derde zondag van de maand is er een brunch. Daarnaast organiseert de groep ook activiteiten zoals een volleybaltoernooi en deelname aan de Katholieke Jongerendag.
LIFT heeft een open karakter. De groep verwelkomt alle jongeren, gelovig of niet. Meestal komen ongeveer 25 Nederlandse studenten tussen 18 en 28, maar ook buitenlandse studenten doen mee, samen met enkele jong-professionals. Deelnemers hoeven zich niet van te voren op te geven.
Wat vinden de deelnemers zelf van LIFT? Het is “bruisend,” “dynamisch” en ja, “gezellig.” Dit is een jongerenvereniging voor diegenen die “het veel relaxter vinden om de LIFT te nemen naar het geluk, dan om moeizaam iedere trede te beklimmen.”
Voor wie meer wil weten: www.liftnijmegen.nl.

Electronische Nieuwsbrief 3:9 oktober 2008

Christelijke hulpverlening
Diaconie is niet eenvoudig. Wanneer je op straat om geld gevraagd wordt, wil je hulp bieden aan de verzoeker, maar wat is de beste manier om dat te doen? Door geld te geven of een gesprek te voeren? Door hem naar de Kerk of gemeente te sturen? Op haar beurt komt een parochiële caritas instelling (PCI) ook moeilijke beslissingen tegen. Wat moeten we bijvoorbeeld met de emigranten uit Oost Europa, die aan de deur kloppen voor een machtiging voor de nachtopvang? Wat is onze verantwoordelijkheid tegenover asielzoekers? Hoe ontdek je de verborgen armoede in een welgestelde stad? Waar begint en eindigt de verantwoordelijkheid van de parochie?
Waar vroeger de Kerk zelfstandig optrad in haar hulpverlening en zich vooral bezig hield met directe zorgverlening, wordt er nu vanuit de Kerk ook nadrukkelijk gestreefd naar (structurele) solidariteit en gerechtigheid in de samenleving. (Zie Gaudium et spes en Deus caritas est, maar ook de missiebrief “Getuigen van de hoop die in ons leeft”van de Nederlandse bisschoppen en de kadernota diaconie, "In Gods Naam Doen".) Dit vraagt om engagement en de bereidheid om samen te werken, met partners zowel buiten als binnen de Kerk. In die zin heeft het opnemen van caritas instellingen in nieuwe samenwerkingsverbanden ook zijn voordelen. Hierdoor krijgt de PCI een sterker profiel (een voordeel bij subsidieaanvragen) en kunnen “best practices” geïdentificeerd worden en verspreid door heel het verband.
Afgelopen vrijdag, tijdens hun gezamenlijke inaugurele rede aan de Universiteit van Tilburg, hebben Frans Vosman en Andries Baart aandacht besteed aan de onmisbare rol van ‘prudentie’ bij zorgverlening. (De gezondheidszorg staat regelmatig onder druk van economische belangen. Zie Aannemelijke zorg, net verschenen van Uitgeverij Lemma.) Dat is precies wat wij nodig hebben bij alle hulpverlening: praktische wijsheid, gegrond in Gods liefde.

Electronische Nieuwsbrief 3:8, september 2008

Waar zijn de katholieke web-logs van Nederland?
Jammer dat de web-log postings van de Bredase bisschop Van den Hende zijn opgehouden na de Wereldjongerendagen, want er is een gebrek aan sterk katholieke ‘blogs’ in Nederland. Af een toe kom je wel een blog tegen op de website van een organisatie (zie bijvoorbeeld de blogs van de KRO, jongkatholiek.nl en de Faculteit Katholieke Theologie) maar vooral moeilijk te vinden zijn die van ‘gewone’ gelovigen, geschreven vanuit hun dagelijks leven. Juist deze mensen hebben we nodig, want dit zijn vertalers van de rol die geloof kan spelen in werk, school en het gezinsleven. Mij zijn veel blogs bekend van dit soort uit Amerika (zie deze sitegids, waaronder ook de drukbezocht sites van Amy Welborn en Rocco Palmo), maar bar weinig uit het internetverslaafde (maar niet echt geloofsverslaafde!) Nederland. Als je jongeren, studenten en werkende mensen wil bereiken, biedt geen poort meer kansen dan het internet.

Hoewel de meeste bloggers niet in staat zijn om een breed publiek aan te spreken (dat vraagt om scherp schrijverschap en een ruime visie), hoeft dat ook niet. Blogs zijn een vorm van niche communicatie waar geestverwanten steun vinden onder elkaar. Waarvoor ze moeten uitkijken is dat vooroordelen niet op ongezonde wijze versterkt worden. Een paar goede blogs zijn die van theoloog Frank Bosman en deze, van een jonge vrouw wiens “grootste passie” Jezus is en wiens hart uitgaat “naar zending / werken in het buitenland en werken met kids uit de slopenwijk.” Daarbij laat zij ook een foto zien van haar favoriete schoenen van Converse. Een echte meid dus!